فرانک و فریدون در شاهنامه؛ ریشههای اسطورهای دیاسپورای ایرانی
فرانک، فرزندش را در غربت و به دور از آلودگیهای نظام ضحاکی پرورش میدهد تا اصالت، هویت و توان او برای روز موعود حفظ شود. این هجرت، نماد زنده ماندن شعله مقاومت در خارج از مرزهای جغرافیایی است؛ بستر و پناهگاهی امن برای سازماندهی مجدد نیروهای اصیل
از اسطورهی سیاوش تا سیاوشانِ ۱۸ و ۱۹ دی؛
تاملی در ضرورت تداومِ فرهنگِ خونخواهیِ سازشناپذیر
سیاوش، شاهزادهی پاکدامن و نماد اصالت ایرانی، برای گریز از فتنههای داخلی به توران پناه برد. او در غربت، با توطئهی بدخواهان، سرانجام به فرمان افراسیاب مظلومانه کشته شد. سر او را در حالی بریدند که در خاک توران، مهمانی غریب بود بی آنکه یاران و پهلوانان ایران در کنارش باشند. غربتی که حافظه جمعی امروز ایران نیز آن را می شناسد؛ غربتی از جنس محوطه بیمارستان الغدیر تهران
ادعای «فرستادن مردم بدون پشتوانه»
حربهی قدیمی رژیم برای فرار از مسئولیت کشتار
مسئولیت کشتار، تیراندازی به معترضان، حمله به بیمارستانها و سرکوب مستقیم، منحصرا بر عهدهی جمهوری اسلامی و نیروهای سرکوبگر آن (سپاه، بسیج و نیروهای انتظامی) است. این رژیم است که تصمیم به استفاده از نیروی کشنده گرفته، اینترنت را قطع کرده و معترضان بیسلاح را هدف قرار داده. تاریخ معاصر ایران و جهان پر از نمونههایی است که رژیمها مخالفان را متهم به «تحریک مردم» میکنند تا خود را از مسئولیت جنایات تبرئه سازند
مارکو روبیو و لحظهی ساراتوگا برای ایران
انقلاب ملی ایران نهتنها همان روح انقلاب آمریکا را منعکس میکند، بلکه مسیری مشابه را نیز طی میکند؛ مسیری که در آن موفقیت به حمایت خارجی وابسته است. در سال ۱۷۷۷، پس از آنکه وزیر خارجه فرانسه، «شارل گراویه کنت دو ورژن» فرصتی برای تضعیف بریتانیا با حمایت از آرمان آمریکاییها دید، چنین حمایتی را فراهم کرد. امروز، برای جنبش ملی ایران، این حمایت از سوی ایالات متحده در حال شکلگیری است، و وزیر امور خارجه، «مارکو روبیو»، نقشی مشابه «شارل گراویه» ایفا میکند. او حمایت از مردم ایران را ابزاری برای تضعیف یکی از دشمنان اصلی آمریکا، یعنی جمهوری اسلامی، میداند
در ضرورت پایانبخشی به توازن وحشت ایدئولوژیک
زاگرس رشیدی، بهمن خبیری
عقل سلیم و محاسبات ژئوپلیتیکی حکم میکند که در این شرایط انقلابی در ایران، که هزینه جنگ نیز به صورت قابل توجهی کاهش یافته است، از سوی آمریکا و اسرائیل یک مداخله حسابشده، همهجانبه و تمامکننده علیه جمهوری اسلامی - در راستای هدف قرار دادن توان سرکوب و نیروهای نیابتی آن - صورت گیرد تا زمینه برای پایان دادن به دوران «توازن وحشت ایدئولوژیک» فراهم شود
شواهدی از علوم زیست شناسی درباره تابآوری
تابآوری (Resilience) در ادبیات معاصر به عنوان توانایی سازگاری مثبت در مواجهه با فشار و بازگشت به عملکرد پایدار تعریف میشود. برخلاف برداشتهای رایج، تابآوری یک ویژگی ثابت شخصیتی نیست، بلکه مجموعهای از فرایندهای پویا و قابل یادگیری است. از منظر زیستی، تابآوری با تنظیمِ مجدد محور استرس، حفظ کارکرد قشر پیشپیشانی (Prefrontal Cortex) و تعدیل پاسخهای هیجانی مرتبط است. همچنین، عوامل روانی - اجتماعی مانند حمایت اجتماعی، احساس معنا و امکان کنش موثر، نقش مهمی در تعدیل اثرات استرس دارند. نکته مهم این است که تابآوری نه به معنای «عدم آسیبپذیری»، بلکه به معنای توانایی بازگشت به تعادل پس از فشار است
تئودور هرتزل، رنج ایرانیان، و تدوین استراتژی ملی
در سالهای گذشته، تبدیل صهیونیسم به یک دشنام سیاسی در گفتمان عمومی، مانع از آن شده است که تحلیل تاریخی و سیاسی اندیشههایی چون اندیشه «تئودور هرتزل» در فضای فکری مورد بررسی قرار گیرد. در حالیکه بازخوانی تجربههای موفق در تاریخ معاصر ضرورتی دوچندان یافته است و یکی از این نمونههای الهامبخش، اندیشههای تئودور هرتزل است
در باب انفعال اخلاقی: نقدی فلسفی-اجتماعی بر «هنوز همه راهها را نرفتهایم»
کسی که برای مردمی در دل سرکوب و کشتار جمهوری اسلامی، نسخهی صبر میپیچد، باید نخست به این پرسش پاسخ دهد که خود چه سهمی از هزینهی این صبر را میپردازد. آیا زندان را او میرود؟ آیا گلوله را او میخورد؟ آیا فرزند او در ناامنی، فقر، تحقیر، بیآیندگی، و فروپاشی روانی بزرگ میشود؟ آیا خانه، خاطره، آینده و بدن او در معرض خطر است؟ بخش بزرگی از این خطابههای معتدلنما از زبان کسانی بیرون میآید که در شهرهای امن و مرفه جهان غرب زندگی میکنند
رهبری و تصمیمگیری در شرایط فشار
در دورهای که من با عنوان «رهبری و تصمیمگیری در شرایط فشار» گذراندم که توسط بنیاد نیروهای ویژه دریایی آمریکا ارائه شد، یکی از مهمترین نکاتی که بارها تاکید شد این بود که در شرایط فشار شدید، جوامع و گروهها بیش از هر چیز به وضوح، مسئولیتپذیری و هماهنگی نیاز دارند... بسیاری از این اصول فقط مخصوص میدان نظامی نیستند. آنها در بحرانهایی مثل وضعیت کنونی ایران و موقعیتهای دشوار نیز قابل استفادهاند
سخنی با کنشگران ایرانگرا؛ اکنون چه باید کرد؟
به دستهای از راهحلهای اقلیمی برای مهار گرمایش جهانی اصطلاحا «اقدامات بدون پشیمانی» گفته میشود. از آن جهت که حتی اگر نقشی در کنترل تغییرات اقلیمی نداشته باشند اما فواید دیگرشان میارزد که انجام شوند. مانند کاهش مصرف سوختهای فسیلی در شهرهایی که با آلودگی هوا روبرو هستند. حتی اگر همه پیشفرضهای علمی درباره گرمایش جهانی نادرست باشند اما میدانیم گذار به انرژی پاک دستکم اینکه ما را از مرگ به خاطر آلودگی هوا میرهاند
برجستگی نمادهای پهلوی را نباید پدیدهای حاشیهای یا صرفا نمادین تلقی کرد. این وضعیت بازتابدهنده رشد واقعی یک گرایش پادشاهیخواهانه در میان بخشی از جامعه ایران است؛ گرایشی که دیگر محدود به نوستالژی نیست. همزمان، این نمادها بیانگر جستوجویی گستردهتر برای یافتن بدیلی ملموس و قابل شناسایی در برابر جمهوری اسلامی نیز هستند. برای بسیاری از ایرانیان، «پهلوی» نه فقط یک الگوی مطلوب حکمرانی، بلکه نماد دولتی سکولار، ملی و قابل پیشبینی است
پروژه شکوفایی ایران؛ نمونهای خوب از چارچوب «بحران-بازسازی-تغییر»
الن بستاکیان در این یادداشت با بهرهگیری از مدل «بحران-بازسازی-تغییر»، به تحلیل «پروژه شکوفایی ایران» میپردازد و این پروژه را نمونهای خوب در قالب آن چارچوب تحلیلی ارزیابی میکند. او مینویسد: «این مقاله نشان میدهد چگونه این چارچوب میتواند در ماهها و سالهای نخست پس از شکلگیری نظام جدید، مسیر بازسازی ایران را هدایت کند. مقاله توضیح میدهد که اصول این چارچوب در طراحی یکپارچهی «مرحلهی اضطراری» در قالب «پروژه شکوفایی ایران» به روشنی دیده میشود؛ یعنی پیوند میان ثبات، اصلاح و تابآوری»
از مارتین لوترکینگ تا چارلی کرک، از آنه فرانک تا برونا تیلور و برای ما از ندا آقاسلطان تا نیکا شاکرمی، همه زخمهای ماندگار خاطره جمعیاند. اما مسئله این است که چگونه این خاطره را زنده نگه داریم: با تبدیل آن به آیین سوگواری، یا با دمیدن در شعلهی عدالتخواهی؟ در تاریخ معاصر، ایرانیان بارها اعتراضات بزرگ و خونینی را رقم زدهاند، اما همواره خطر آن است که فرهنگ غالب سوگواری، خشم جمعی را به سکوت و اشک فرو بکاهد. زخمی که از جاویدنامانی چون مجیدرضا و کیانوش بر جانمان نشسته است، بیش از هر چیز خشم و آتشی زبانهکش میخواهد، نه صرفا اندوهی خاموش
منصور جعفری از آن دسته از هنرمندان نامآشنای ایرانی است که دغدغههای اجتماعی و سیاسی پررنگی دارد و علیرغم سالها زندگی در بیرون از کشور، خود را با رنج ملت ایران در درون کشور، همبسته میبیند. بر این اساس نشریه «فریدون» این افتخار را پیدا کرده است که متنی کوتاه و عاطفی از ایشان پیرامون رنج ملت ایران ذیل سلطهی جمهوری اسلامی و ضرورت خیزش علیه ستم منتشر کند
اکنون دیاسپورای ایرانی سه مأموریت تاریخی دارد. این مأموریتها ستونهای یک آینده آزاد، آباد و قابل اعتماد هستند: تغییر رژیم، بازسازی ایران و معرفی رهبر آینده... جهان باید بداند که ایران آزاد یعنی امنیت انرژی پایدار، بازار ۹۰ میلیونی و ثبات خاورمیانه. سیاستمداران خارجی باید قانع شوند که حمایت از مردم ایران، حمایت از صلح و ثبات جهانی است. این وظیفه بر دوش دیاسپورا است؛ همان دیاسپورایی که میتواند با صدای واحد، عقل و دل سیاستمداران را ببرد و از واشنگتن تا بروکسل، از دبی تا اتاوا، و از لندن تا سیدنی پیام ایران آزاد را به گوش جهان برساند. این یک فرصت کمیاب تاریخی است و دیاسپورا باید آن را غنیمت بشمارد
طراحی مهندسیِ سقوط جمهوری اسلامی
اشاره شاهزاده رضا پهلوی به «تشکیل تیم موقت اجرایی و نهاد خیزش ملی به عنوان یک نهاد مشورتی و قانونگذاری موقت» بسیار مهم بود. وجود ساختارهای تصمیمگیری موقت، مشورتی و مسئول جهت هدایت تغییر، از اصول کلیدی است. ایجاد ساختارهای مشخص گذار، شامل مسئولیتها، نقشها، مسیر تصمیمگیری، و سازوکار انتقال به حالت پایدار، از کلیدیترین نیازهای موفقیت استراتژیهاست. شاهزاده با طراحی نهادهای انتقالی، بهدرستی مدیریت تغییر را اجرا پذیر کرده است و از شکستهای ناشی از خلأ قدرت جلوگیری میکند
ضرورت فشار بیشتر بر جمهوری اسلامی از پی شکست ثبات ظاهری آن
اکنون که بخشی از ساختار فرماندهی سپاه فروپاشیده و برخی فرماندهان ارشد حذف شدهاند، تَرَکهایی در نظم داخلی رژیم نمایان شده. منابع داخلی از سردرگمی در میان نیروهای نظامی و تردید در اجرای مقررات حکومت نظامی خبر میدهند. با این حال، بسیاری از افراد در این قشر، برای عبور از سکوت به کنش، نیاز به استمرار فشار و نشانههایی از ضعف رژیم دارند. سنجش سود و زیان برای اکثریت خاموش، بهویژه در درون ساختار حکومتی، تغییر کرده، اما آنها هنوز با احتیاط نظارهگر هستند
محمدرضا جهانپرور، بورگان نظامی نرجآباد و سعید قاسمینژاد
در این یادداشت کوتاه دکتر محمدرضا جهانپرور و دکتر بورقان نظامی نرجآباد، دو اقتصاددان برجسته ایرانی همراه با دکتر سعید قاسمینژاد، عضو شورای سیاستگذاری «فریدون» و دکترای اقتصاد مالی، به نزاع اخیر جمهوری اسلامی با اسرائیل میپردازند و ضمن تبیین شرایط حساس کشور، به تحلیل گزینههای ممکن برای وضعیت کنونی میپردازند. آنها انقلاب مشروطهی ایران و آنچه در آن تجربهی تاریخی گذشت را درسی گرانبها برای وضعیت امروز ایرانیان میدانند. تجربهای که با توجه به حضور تمامقد شاهزاده رضا پهلوی در جایگاه رهبری انقلاب ملی، امری در دسترس و ممکن است.
از چانهزنی تا براندازی: دگرگونی و آینده اعتصابها در ایران بر اساس نظریه بازیها
در این یادداشت استدلال شده است که اعتراضات صنوف، از جمله کامیونداران و نانوایان در ایران، تبدیل به اعتراضاتی فراصنفی شدهاند و نشانهای قوی از تحول اعتراضات اقتصادی بهسوی اعتراضاتی سیاسی هستند. دلیل این امر را در این مقاله در نظریهی بازیها و نحوهی محاسبات بازیگران معترض جستوجو میکنیم. سرخوردگی از سیاستهای کلی نظام، از جمله هدر دادن منابعی که میتوانست صرف رفاه ایرانیان شود، یکی از دلایل اصلی اعتراضات است، اما در این مقاله بر نحوهی تصمیمگیری بازیگران تمرکز خواهیم کرد.
چگونه گروههای مخالف، ایران پس از رژیم اسلامی را شکل خواهند داد؟
شاهزاده رضا پهلوی، که از احترام و مقبولیت گستردهای در میان ایرانیان برخوردار است، معتبرترین گزینه برای هدایت دوران گذار به دموکراسی محسوب میشود. او بهصورت علنی آمادگی خود را برای هدایت دوران گذار ایران اعلام کرده و بر وحدت، حکمرانی سکولار و مقاومت مدنی غیرخشونتآمیز تأکید کرده است.
سه سطح کلیدی برای مبارزه خیابانی
اخیرا مباحثی همچون «ایده مشترک در مورد مبارزه خیابانی» و «تسخیر مکانهای مهم سیاسی در تهران» بهعنوان اصولی مهم در مسیر پیروزی مطرح شدهاند. نگارنده تا حد زیادی با هر دو نظر موافق است و معتقد است که مسیر پیروزی انقلاب ملی، تحت هر شرایطی که در هفتهها و ماههای آینده رخ دهد، از مسیر خیابان میگذرد. در این یادداشت در «درنگ روز» تلاش میشود تا مسیر خیابان کمی باز شود و امیدواریم که موجب بحث جدیتری میان حلقههای میانی رهبری (حدفاصل رهبر ملی و نیروهای میدانی) شود.
رسانهی ملی در هنگام تعلیق دولت ملی
در فقدان دولت ملی، ما فاقد رسانهی ملی هستیم. در مورد ایران این مساله به طور ویژه صادق است. اما رسانههایی که دغدغه ایران دارند و رویکردی ایرانگرایانه دارند می توانند به امر ملی و ایران توجه کنند و تلاش کنند که جای خالی رسانهای ملی را برای همه ایرانیان پر کنند. از این روست که بسیاری از ایرانیان از ضرورت داشتن رسانهی انقلاب ملی سخن میگویند یا از بسته شدن تلویزیون «منوتو» مغموم شده بودند.
مطلبی که میخوانید، متن سخنرانی سعید قاسمینژاد در نشست «مسئله براندازی؛ استراتژیها و تاکتیکها» است. این نشست با همکاری حزب «ایران نوین» و اندیشکده «مسائل ایران» در ۲۱ آوریل ۲۰۲۴ میلادی برابر با دوم اردیبهشت ۲۵۸۳ (۱۴۰۳) در شهر بریزبین استرالیا برگزار شد.
نقدی بر میزگرد «از خرابکاری شرافتمندانه تا خیزش محلهمحور»
ژیار کردستانی
توضیح «فریدون»: ژیار کردستانی که نام مستعار یکی از مخاطبان گرامی «فریدون» است، در نقد میزگرد «از خرابکاری شرافتمندانه تا خیزش محلهمحور» - منتشره در شماره ۶ که در اینجا نیز قابل مشاهده است - یادداشتی به «فریدون» فرستاد که عینا منتشر میشود.
میراث ملی ایران در حساسترین مقطع تاریخ ایران؟ پوشیده نیست که میراث ملی ایران، اعم از تنوع زیستی و چشماندازهای طبیعی و آثار تاریخی و فرهنگی، در همه ۴۰ سال گذشته روندی کاهنده و رو به قهقرا داشته است. اما به اقتضای اوضاع کنونی، آنچه که در پیش رو است به نظر حتی نگران کنندهتر می آید.
جبهه فراگیر ایرانگرایان و مسیر پیروزی انقلاب ملی ایران
متن سخنرانی سعید قاسمینژاد در نشست "رهبری و آینده انقلاب ایران" در دانشگاه جرج میسون در ایالات متحده آمریکا به تاریخ ۱۹ فروردین ۲۵۸۲ (۱۴۰۲) است. در وبسایت نشریه «فریدون»، متن کامل این سخنرانی را از نظر میگذرانید.
به عنوان کسی که در دههی ۸۰ خورشیدی فعال دانشجویی بوده و سرکوب تمامعیار جنبش دانشجویی در فاصلهی سال ۸۸ تا ۹۰ را از نزدیک مشاهده کردم، در این مقاله میتوانم دستکم سه تفاوت عمدهی جنبش دانشجویی در دهه ۸۰ را با اعتراضات دانشجویان در این روزها بر بشمارم.
اکنون ایران درگیری خیزشی ملی است که اگرچه بنا به ادعای نگارندگان در تاریخ پس از بهمن ۵۷ بیسابقه است، ولی دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی در خاموشسازی آن ناتوان بوده است. چرا؟